Najważniejsze w 30 sekund
- Gaz / podejrzenie wybuchu: nie używaj przełączników elektrycznych ani telefonu w zagrożonym miejscu; jeśli możesz bezpiecznie, zamknij gaz, przewietrz, wyjdź i dzwoń z zewnątrz pod 992 lub 112.
- Alarm czujki CO, dym albo objawy zatrucia: wyprowadź ludzi na świeże powietrze i dzwoń 112; nie wracaj, dopóki miejsce nie zostanie sprawdzone.
- Prąd + woda, iskrzenie, nadpalone gniazdo: nie dotykaj mokrych elementów; odłącz zasilanie tylko jeśli możesz zrobić to bezpiecznie. W razie zagrożenia 112, awaria sieci 991.
- Gwałtowne pęknięcie, przechylenie, trzaski konstrukcji, odpadanie dużych elementów: oddal się, nie wracaj do uszkodzonej części i w razie zagrożenia dzwoń 112.
- Aktywny przeciek bez bezpośredniego zagrożenia: ogranicz dopływ wody, chroń instalację elektryczną, zrób zdjęcia i ustal źródło zanim zasłonisz ślady.
Dispatcher „co zrobić gdy…”
Wybierz dominujący problem. To nie jest diagnoza techniczna — wynik ustala kolejność działań i właściwą ścieżkę.
Cztery poziomy reakcji
| Poziom | Kiedy | Co robić |
|---|---|---|
| 1. Ewakuacja / służby | gaz, CO/dym, zagrożenie pożarem, porażeniem lub konstrukcją | bezpieczeństwo ludzi, wyjście, 112; dla gazu 992, energii 991, wody 994 |
| 2. Ograniczenie szkody | aktywny przeciek, zalanie, awaria medium bez bezpośredniego zagrożenia | bezpiecznie odetnij dopływ, zabezpiecz strefę i udokumentuj stan |
| 3. Pilny specjalista | narastające pęknięcie, przeciek dachu, powtarzalna awaria, brak ochrony elektrycznej | fachowiec właściwej branży + projektant/konstruktor/elektryk/instalator, zależnie od objawu |
| 4. Diagnoza i dokumentacja | problem nieaktywny i bez czerwonych flag | zdjęcia, pomiary, warunki występowania, porównanie z projektem/protokołami i dopiero naprawa |
Gaz: nie rób „testu”, czy naprawdę się ulatnia
Państwowa Straż Pożarna zaleca przy wyczuwalnym gazie zamknąć zawór, nie włączać ani nie wyłączać urządzeń elektrycznych, nie używać ognia, przewietrzyć i opuścić budynek. Telefonu użyj dopiero poza zagrożoną strefą. Pogotowie gazowe ma numer 992, a przy zagrożeniu życia lub pożarze użyj 112.
CO / spaliny: czujka lub objawy = najpierw ludzie
Tlenku węgla nie da się rozpoznać zapachem. PSP w 2026 r. przypomina, że zagrożenie może wystąpić także latem. Gdy alarmuje czujka albo pojawiają się ból/zawroty głowy, nudności, osłabienie czy senność przy urządzeniu spalającym paliwo, wyprowadź domowników na świeże powietrze i dzwoń 112. Nie wracaj do czasu sprawdzenia pomieszczenia przez służby.
Przeciek / zalanie: odetnij źródło, ale nie ryzykuj porażenia
- Jeżeli woda zbliża się do gniazd, rozdzielnicy, urządzeń lub przewodów, nie wchodź w wodę i nie dotykaj mokrej instalacji elektrycznej.
- Jeżeli możesz zrobić to bezpiecznie, zamknij zawór dopływu wody; awarię sieciową można zgłaszać pod 994.
- Zrób zdjęcia/film przed osuszaniem i po zabezpieczeniu — szczególnie gdy problem może być objęty gwarancją lub reklamacją.
- Nie zamalowuj mokrego miejsca przed znalezieniem przyczyny: dach, instalacja, kondensacja i podciąganie kapilarne wymagają różnych napraw.
Pęknięcie: kiedy przestać obserwować i wezwać konstruktora
Szerokość rysy sama w sobie nie daje pełnej diagnozy. Pilność zwiększają: szybki przyrost, przemieszczenie po obu stronach rysy, zacięcie drzwi/okien, ugięcie, trzaski, odpadanie elementów albo uszkodzenie po powodzi, pożarze, silnym wietrze czy uderzeniu. GUNB przypomina, że po czynnikach zewnętrznych powodujących uszkodzenie lub bezpośrednie zagrożenie uszkodzeniem mogą powstać obowiązki kontroli bezpiecznego użytkowania. Przy zagrożeniu konstrukcyjnym nie wchodź z powrotem tylko po rzeczy.
Zapach kanalizacji, wilgoć, rekuperacja i ogrzewanie
- Zapach kanalizacji: sprawdź, czy syfon ma wodę i czy problem nie pojawia się po pracy wentylacji/okapu; jeśli zapach utrzymuje się, potrzebna jest kontrola odpowietrzenia i szczelności instalacji.
- Wilgoć / pleśń: nie zaczynaj od środka grzybobójczego. Ustal źródło wilgoci, temperaturę powierzchni, wentylację i ewentualny przeciek; przy dużym zawilgoceniu szukaj przyczyny budowlanej.
- Rekuperacja: hałas, brak przepływu i kondensat mogą wynikać z filtrów, przepływów, odpływu kondensatu albo ustawień. Nie „dokręcaj wszystkiego na oko” — wróć do protokołu uruchomienia.
- Brak ogrzewania: rozróżnij brak zasilania, błąd urządzenia, brak przepływu, problem źródła i sterowania. Nie kasuj kodów błędu zanim je zapiszesz.
Dokumentacja awarii: 6 rzeczy, które później oszczędzają spór
- data i godzina pierwszego zauważenia,
- zdjęcie szerokie + zbliżenie + skala przy rysie/plamie,
- warunki: deszcz, wiatr, praca urządzeń, temperatura, zapach, hałas,
- co zostało odcięte/wyłączone i przez kogo,
- numery błędów urządzeń, pozycje zaworów, wskazania liczników,
- zdjęcie stanu przed rozbiórką lub naprawą zastępczą.
Czerwone flagi: nie diagnozuj sam
- zapach gazu, alarm czujki CO, dym lub objawy zatrucia,
- iskrzenie/łuk elektryczny, porażenie, nadpalona rozdzielnica albo woda przy elektryce,
- gwałtowna deformacja, trzaski konstrukcji, opadanie stropu/dachu,
- gwałtowne zalanie, którego nie da się bezpiecznie odciąć,
- usterka po powodzi/pożarze/silnym wietrze z ryzykiem dla ludzi lub mienia.
Źródła i stan weryfikacji
- Gov.pl — numery alarmowe i pogotowia 991–994
- PSP — co robić, gdy ulatnia się gaz
- PSP Śrem — czad także latem, 30.06.2026
- MSWiA — katastrofa budowlana: ewakuacja i 112
- GUNB — kontrole stanu technicznego i bezpieczne użytkowanie
- KG PSP — bezpieczne obchodzenie się z prądem
Data weryfikacji: 26.09.2026. Dispatcher nie zastępuje służb ratowniczych ani oględzin specjalisty. Jeżeli nie potrafisz ocenić, czy sytuacja jest bezpieczna, wybierz ostrożniejszą ścieżkę.